EXPOSITIE / EXHIBITION Limburgs Museum Van 22-4 t/m 17-7-2005  
  Let op: Deze expositie is voorbij !
In English - En Français



Asperges in olieverf:
Een koninklijke groente in de zeventiende eeuw

Adriaen Coorte, Asperges en rode aalbessen, Klik voor vergroting 

Ieder voorjaar duiken ze op. De in ontwapenende huisvlijt vervaardigde bordjes met Asperges te koop, Hier Spargel of aanbevelingen van gelijke strekking. De asperge is een bijzonder streekproduct en dat wordt niet onder stoelen of banken gestoken. Het witte goud wordt ze eerbiedig genoemd of De koningin der groenten en in haar oogsttijd zijn er legio restaurants die deze majesteit eren met heerlijke gerechten. Asperge is één van de belangrijkste tuinbouwproducten van Limburg. Limburgs witte goud geniet internationale faam en de teelt en veredeling ervan is economisch van belang. Limburgers zijn trots op hun koningin en zetten haar graag op tafel voor gasten, voor eigen culinair genoegen of in de wetenschap dat liefde door de maag gaat. Wat betreft het laatste heet de kans op succes groot te zijn, want asperge wordt al sinds mensenheugenis geroemd als afrodisiacum.

Asperges prikkelen dus de zinnen en strelen tong en oog. Het laatste geldt zeker voor de schilderkunst van de zeventiende eeuw. Een prachtig overzicht van de verbeelding van de koninklijke groente uit die periode is te zien in het Limburgs Museum in Venlo. Onder de titel Asperges in olieverf – Een koninklijke groente in de zeventiende eeuw worden dertig werken van grote en kleine meesters getoond. Ze zijn afkomstig uit belangrijke particuliere en openbare collecties uit binnen- en buitenland. Het is voor het eerst en wellicht ook voor het laatst dat een dergelijke overzichtstentoonstelling wordt samengesteld. De expositie wordt gecompleteerd met een bijzondere verzameling historische kookboeken en kruidenboeken afkomstig uit de Universiteitsbibliotheek van Wageningen.

In de zestiende eeuw verschijnen asperges voor het eerst op schilderijen in voorstellingen geïnspi­reerd op de Bijbel. Het bijbelse verhaal is de aanleiding om een scène uit het dagelijks leven weer te geven. Een keuken met asperges en andere groente bij­voorbeeld. Ook in allegorieën en mythologische verhalen worden asperges afgebeeld. Zo start een reeks schilderijen rond aarde en vruchtbaarheid met het werk van Jan Brueghel de Oude (1568-1625) en wordt ze onder meer voortgezet door zijn zoon Jan Brueghel de Jonge (1601-1678). In de zeventiende eeuw worden gebeurtenissen uit het da­gelijks leven tot onderwerp gekozen. In marktstukken en keukenstukken komen asperges regelmatig voor. Bijzonder zijn onder meer de indrukwekkende schilderijen van Frans Snijders (1579-1657), een tijdgenoot van Peter-Paul Rubens. Daarnaast ontstaat in de Gouden Eeuw het stilleven. In combinatie met asperges worden an­dere groenten en wild afgebeeld. Ook vissen en levende dieren zoals honden, katten, apen zijn veelvuldig te vinden. Op de tentoonstelling zijn stillevens te zien van Adriaen van Utrecht (1599-1652), Samuel Hoffmann (1591/1592-1648) en Jan Pauwel Gillemans (1618-na 1675). Uiteindelijk ontstonden ook werken waarin asperges de hoofdrol ver­vullen. De mooiste voorbeelden zijn van de hand van Adriaen Coorte (circa 1665-circa 1707).

Bij de tentoonstelling verschijnt onder redactie van conservator dr. Barbara Kruijsen een publicatie waarin het fenomeen asperge vanuit verschillende invalshoeken wordt belicht. Drs. Fred G. Meijer vertelt over de kunsthistorische ontwikkeling van de verbeelding van asperges door oude meesters. Dr. Willem Brandenburg gaat in op de botanische ge­schiedenis van de teelt van asperges en drs. Liesbeth Missel publiceert nieuw onderzoek over asperges in kruidenboeken. Culinair journaliste Anne Scheep­maker bespreekt een aantal historische recepten voor asperges en hun context binnen kookboeken. In de publicatie zijn alle geëxposeerde werken afgebeeld en besproken. De publicatie in fullcolour kost € 27,50.

De asperges in olieverf strelen het oog. Maar kunst maakt hongerig. Niet alleen daarom staan in het Museumrestaurant het Gouvernement tongstrelende aspergegerechten op de kaart zoals: gebonden aspergesoep, salade met roergebakken asperges, cocktail Willem-Alexander, Limburgse asperges in botersaus met gekookte aardappelen en beenham, asperges met zalm en aspergesurprise. Keuze te over dus. Voor groepen zijn er inleidingen op of rondleidingen door de expositie. Een bezoek aan Asperges in olieverf kan ook worden gecombineerd met een filmvoorstelling (inlichtingen telefonisch te verkrijgen onder nummer 077-3522112).

Exposerende kunstenaar(s) / exhibited artist(s):
Jan Brueghel de Jonge - Jan Brueghel de Oude - Adriaen Coorte - Jan Pauwel Gillemans - Samuel van Hoffmann - Frans Snijders - Adriaen van Utrecht

Limburgs Museum
Keulsepoort 5, 5911 BX Venlo, 077-3522112, open: di t/m zo 11.00-17.00, gesloten op 25 dec, 1 jan en tijdens carnaval, entree € 7,00
Expositieperiode van 22 april t/m 17 juli 2005