EXPOSITIE / EXHIBITION Gemeentemuseum Den Haag Van 4-10 t/m 24-11-2002
  Let op: Deze expositie is voorbij !
In English - En Français



De Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst 2002

Lise Haller Baggesen, Too abstract for you?, 2001, Klik voor vergroting  Raaf van der Sman, Chüchenchästli, 2001, Klik voor vergroting  Raaf van der Sman, Jimjams, 2001, Klik voor vergroting  Esther Tielemans, Zonder titel, 2002, Klik voor vergroting  Esther Tielemans, Tree-houses, 2002, Klik voor vergroting  Chantall Veerman, Romantische plek 2, 2002, Klik voor vergroting  Chantall Veerman, Romantische plek, 2002, Klik voor vergroting 

Jaarlijkse tentoonstelling en uitreiking van de gelijknamige prijs voor de Schilderkunst. Vanwege de restauratie van het Koninklijk Paleis op de Dam in Amsterdam, vindt de expositie in Den Haag plaats. In 2002 hebben 258 jonge kunstenaars ruim 1100 dia's van hun werk ingeleverd. De inzendigen werden door de jury over de gehele linie van bijzonder hoog niveau geacht. Wat met name opviel was de ernst waarmee de schilderkunst tegemoet werd getreden, en de grote aandacht voor techniek en procedure. Op grond van criteria als oorspronkelijkheid, inhoud, visie, artistieke kwaliteit en uitvoering werd in eerste instantie werk van 77 kunstenaars geselecteerd. Uit deze groep zijn vier winnaars gekozen: Lise Baggesen, Esther Tielemans, Chantal Veerman en Raaf van der Sman. Zij ontvangen een bedrag van € 4500.

Opening door Koningin Beatrix.

Juryrapport
In 2002 zonden, in reactie op advertenties in landelijke dagbladen en kunsttijdschriften, 258 kunstenaars dia´s en documentatie in voor de Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst.
Dat aantal ligt iets lager dan het afgelopen jaar, een feit dat de jury sterkt in haar overtuiging van de noodzaak om de mogelijkheid van de Koninklijke Subsidie actief onder de aandacht te blijven brengen.

In de advertentie werd, zoals gebruikelijk, gevraagd om maximaal vijf dia’s in te sturen waaronder twee van eventueel voor de tweede ronde in te leveren werk. Ieder jaar weer blijken de beperkingen van dia´s ten opzichte van de confrontatie met de eigenlijke werken. In de fysieke relatie van de beschouwer met een schilderij wordt bijvoorbeeld de noodzaak van de keuze voor een formaat duidelijk, krijgen kleuren een grotere gelaagdheid en heeft de huid, het oppervlak van het werk, een andere zeggingskracht. De eerste selectieronde vergde ook nu weer grote concentratie en een alerte blik van de juryleden. Ruim 1100 dia´s passeerden de revue en werden - net als de schilderijen in de tweede ronde - beoordeeld op uiteenlopende criteria als oorspronkelijkheid, visie en inhoud, artistieke kwaliteit en uitvoering. Wanneer één lid van de jury de schilderijen in werkelijkheid wilde zien, werd de betreffende kunstenaar uitgenodigd aan de volgende ronde deel te nemen.

Aan 77 kunstenaars werd gevraagd twee schilderijen naar de tentoonstellingszalen van Arti et Amicitiae in Amsterdam te brengen. De jury werd in Arti zeer gastvrij ontvangen en, wat belangrijker is, de werken kwamen prachtig tot hun recht onder het gedempte bovenlicht van deze ruimtes. De tropische warmte van de dagen van de tweede beoordelingsronde heeft niets afgedaan aan de discussies tussen de juryleden, integendeel, de temperatuur droeg juist bij aan de ‘vurige’ sfeer en de intensiteit van het gesprek.

Het blijft lastig om op basis van het aantal inzendingen conclusies te trekken aangaande de populariteit van de schilderkunst onder jonge kunstenaars. Feit is wel dat de inzending van 2002 door de jury over de gehele linie van bijzonder hoog niveau werd geacht.
Wat met name opviel was de ernst waarmee de schilderkunst tegemoet getreden wordt. De professionaliteit van de inzendingen werd overtuigend genoemd. Zo herkende de jury in de werken een grote aandacht voor techniek en procedure, en een bijzonder bewust gebruik van het medium in een tijd waarin de nieuwe media de kunst standvastig domineren.

Dit jaar was opnieuw vooral de diversiteit van het aanbod tekenend. De tegenstelling figuratie versus non-figuratie, zeker in de modernistische betekenis, lijkt nog verder afgezwakt. De verhouding tussen fotografie en schilderkunst blijkt voor sommigen een inspiratiebron terwijl anderen zich vooral bezig houden met het combineren van elementen uit verschillende beelddomeinen en de techniek van de collage. Maatschappelijk engagement is in de meeste werken niet een expliciet thema. Ruimtelijkheid en de snelle atmosfeer van de stedelijke context tegenover meer landschappelijke beelden komen daarentegen vaker voor. Ook het speelse gebruik van decoratieve elementen is opvallend.

Naast het selecteren van de vier prijswinnaars werd er veel aandacht geschonken aan het samenstellen van een representatieve tentoonstelling uit de inzendingen voor de Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst. In totaal nemen dit jaar 28 exposanten deel aan de tentoonstelling die voor de tweede maal op rij plaatsvindt in het Gemeentemuseum in Den Haag, omdat het Koninklijk Paleis in Amsterdam helaas opnieuw niet beschikbaar was.

Onder de inzendingen waren zoals altijd veel werken van kunstenaars die al eerder meedongen naar de subsidie. Het volgen van een ontwikkeling biedt een ander en soms zeer verrassend perspectief op het werk. De jury was blij met de constatering dat kunstenaars uit het hele land hadden ingestuurd. De verschillende posities van de juryleden leverden een inhoudelijk en scherp debat op. Het geheel resulteerde in het unanieme besluit van de jury om vier kunstenaars voor te dragen aan Hare Majesteit als kandidaten voor de Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst 2002. De vier geselecteerde kunstenaars zijn in alfabetische volgorde: Lise Haller Baggesen, Raaf van der Sman, Esther Tielemans en Chantal Veerman.

Voor de meeste kunstenaars is de tentoonstelling een van de eerste keren dat hun werk getoond wordt aan een breder publiek. De ervaring leert dat de tentoonstelling voor curatoren en galeriehouders een vruchtbare gelegenheid is om in contact te komen met jong talent. De betekenis van de Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst ligt vooral op het vlak van de stimulering van de jonge kunstenaar en van het zichtbaar maken van de verwachting die men kan hebben aangaande het nog te scheppen werk. Met de tentoonstelling wordt een bijdrage geleverd aan de discussie over de betekenis van de schilderkunst.

In het essay dat Cornel Bierens schreef voor de catalogus - dit jaar vormgegeven door het jonge vormgeverscollectief 75B uit Rotterdam - gaat hij in op de mythe van Narcissus als passende metafoor voor het ontstaan van de schilderkunst. In een even gedreven als geestig betoog spoort hij de schilder vervolgens aan om de pogingen te staken zich te willen meten met de nieuwe middelen. ´De schilderkunst heeft haar handicaps, nou en?´, zo stelt Bierens.
Het lijkt er op dat ook de jonge kunstenaars de trage en primitieve schilderkunst blijven omhelzen.

De jury bestond dit jaar uit: Rob Birza, Suzan Drummen, Anke van der Laan, Hermann Pitz, Berend Strik, Pietje Tegenbosch (voorzitter), Luc Tuymans.

Namens de jury,
Pietje Tegenbosch

Lise Haller Baggesen
In het werk van Lise Haller Baggesen worden de schilderkunstige middelen ingezet om iets te zeggen over de wereld en onze beeldcultuur. De betrokkenheid bij de hedendaagse maatschappij is herkenbaar in de wijze waarop Baggesen haar blik richt op de vrouw en vrouwelijkheid als thema in een wereld van artificiële idealen. Waaruit bestaat identiteit in ons type maatschappij? Baggesen stelt haar vragen met eenvoudige middelen, niet verklarend, maar via kleine gebaren die een monumentaal effect sorteren. Op een van haar werken lijkt het licht de voorstelling als het ware op te blazen terwijl het andere schilderij een meer ingekeerde sfeer verbeeldt.

Raaf van der Sman
In de pakkende beelden van Raaf van der Sman valt vooral de ruimtelijkheid op. Die ruimtelijkheid, in combinatie met de manier van schilderen en het subtiele kleurgebruik, bepaalt de opbouw van het beeld. Van der Sman maakt mysterieuze beelden waarvan het verhaal niet helder wordt. Losse beeldelementen corresponderen met een losse hand van schilderen. Er is geen sprake van een hiërarchie in de beeldstructuur. Close-ups en grotere structuren gaan naadloos in elkaar over. Dat levert fascinerende beelden op die in de verte de herinnering oproepen aan late werk van Philip Guston.

Esther Tielemans
Esther Tielemans getuigt met haar inzending van flair. Grote schilderijen met landschappelijke thema´s die door de keuze voor glanzende en reflecterende materialen eerder de allesverterende snelheid en hardheid van het moderne leven uitstralen dan de lieflijkheid van de natuur. Als haar werk over schoonheid gaat, dan is het de gevaarlijke kant van de verleiding. Esther Tielemans schuwt het grote gebaar niet en begeeft zich daarmee ook op gevaarlijk terrein. Hoe ver kun je gaan in het oprekken van de grenzen van de aantrekkelijkheid?

Chantal Veerman
In de schilderijen van Chantal Veerman komt het leven traag op gang. Haar werk is tegelijk ijl en stug. De nuances in de kleuren en de transparantie van de verf geven zich langzaam prijs. De techniek van Chantal Veerman gaat perfect samen met de betekenis van de voorstelling die doordrongen is van een sfeer van verlangen. Leegte, ruimte en verlatenheid tekenen de landschappen van Veerman. Dat ze daarmee geen ranzige quasi romantiek genereert is te danken aan het scherpe gebruik van het artificiële. Fictie heerst hier over feit.

Exposerende kunstenaar(s) / exhibited artist(s):
Lise Haller Baggesen - Stephan Bakker - Antoine Berghs - Michiel ten Bokum - Maurice Braspenning - Raymond Cuijpers - Sander van Deurzen - Isabelle Duval - Robert Geveke - Marijke Heine - Michiel Hogenboom - Iris Kensmil - Jeroen Erik Kramer - Marianne van Loo (Emjan) - Muriël Musa - Marc Raven - Marjolein Rothman - Donya Saèd - Maaike Schoorel - Raaf van der Sman - Chantal Spit - Marcelino Stuhmer - Derk Thijs - Esther Tielemans - Chantall Veerman - Daniël Verkerk - Peter Vos I - Anneke Wilbrink

Gemeentemuseum Den Haag
Stadhouderslaan 41, 2517 HV Den Haag/Scheveningen, 070-3381111, open: di t/m zo 11.00-17.00, entree, Voltarief € 13,50, Combiticket Gemeentemuseum en Gem / Fotomuseum € 16,50, Groepen > 15 personen € 11,50, Uitpas € 11,50, CJP / Studentenpas € 10,-, Ooievaarspas € 6,75, Kind / jeugd tot en met 18 jaar, Museumvrienden, Rembrandtpas / Museumkaart, Inwoners van het Haagse Hout op vertoon van sleutelhanger Gratis
Expositieperiode van 4 oktober t/m 24 november 2002

 Reacties

10/10/2002 - nrc100@nrc.nl 
http://www.nrc.nl/kunst/artikel/1033708120454.html
Recensie in NRC 4 oktober 2002.
Door Hans den Hartog Jager