MUSEUM
Jakob Smitsmuseum (JSM)
Sluis 155  Plattegrond via Google
B-2400 Mol, België
T +32-14-317435
F +32-14-317435
 info@jakobsmits.be
www.jakobsmits.be
di t/m zo 13.00-18.00
gesloten op 25 dec en 1 jan
entree € 5,00

Overige informatie
Jakob Smits is een van de grootste Vlaamse schilders. Geboren in Rotterdam in 1855, kwam hij in 1888 naar Mol-Achterbos en bleef er tot zijn dood in 1928. In die veertig jaar schiep hij een oeuvre dat door August Vermeylen "een hoogste glorie van onze kunst" genoemd wordt. In zijn Kempense landschappen en figuurstukken, bijbelse taferelen en portretten tast hij naar de ziel van de mens, naar de kern der dingen. Het Jakob Smitsmuseum werd geopend in 1977 en uitgebreid in 1996. Het is gevestigd in de oud-pastorie van Mol-Sluis, een landelijk gebouw uit 1892 dat een voortreffelijk kader vormt voor het werk van Jakob Smits.

Het Jakob Smitsmuseum toont ook een representatieve selectie van werken uit de Molse Schildersschool, d.w.z. van de vele tientallen schilders uit binnen- en buitenland die in Smits' tijd in Mol gewerkt hebben.

De verre oorsprong van het museum ligt bij Jakob Smits zelf. Hij heeft veertig jaar lang, van 1888 tot aan zijn dood in 1928, in zijn Malvinahof in het Molse gehucht Achterbos gewoond en gewerkt. Het oeuvre dat daar tot stand kwam, vormt naar het woord van August Vermeylen ‘een hoogste glorie van onze kunst’.

De eerste die de wenselijkheid van een Smits-museum ter sprake bracht, was zijn biograaf Ernest Van den Bosch. Die schreef al in 1935: "Mogen de Openbare Besturen er weldra toe overgaan het grootst mogelijk aantal werken in een ‘Museum Jakob Smits’ te vereenigen. De gelegenheid doet zich voor er den kern van aan te leggen. Vele kunstvrienden zijn bereid, door giften, de kunstwaarde van het Museum te verhoogen." Die wens ging toen niet in vervulling.

Een tweede poging dateert van 1949. Toen deelde schilder Albert Van Dijck in een brief aan de Antwerpse provinciegouverneur mee dat Smits’ 71-jarige weduwe het Malvinahof met al zijn kunstwerken aan de provincie wou legateren al provinciaal museum. De provincieraad ging daar niet op in, tot ergernis van kunstcriticus Roger Avermaete en tal van anderen. Na het overlijden van Josine Smits in 1956 ging het Malvinahof in particuliere handen over ; het woonhuis werd afgebroken en het atelier inwendig verbouwd.

Ontstaan
Vijftien jaar later nam de gemeente Mol het roer zelf in handen. In oktober 1972 kocht ze vier tekeningen van Jakob Smits en in 1973 drie etsen en het kleine schilderij ‘Hoeve te Achterbos’. Daarmee was de grondslag van de collectie gelegd. Die zou nu snel aangroeien : in 1975 omvatte ze, blijkens de catalogus van de tentoonstelling ‘Jakob Smits in Gemeentelijk Bezit’, al honderd werken. Ondertussen ging men op zoek naar een geschikte locatie en vond die in de ruime pastorie van Mol-Sluis, een fraai gebouw uit 1892. Het interieur werd omgebouwd en aangepast, en op 19 februari 1977 opende het Gemeentelijk Jakob Smitsmuseum plechtig zijn deuren.

Het gemeentebestuur vertrouwde het beheer van het museum toe aan de v.z.w. Vrienden van het Jakob Smitsmuseum. Onder impuls van hun voorzitters, Achiel Anthonis tot 1982, daarna Fernand Van Gompel en sinds 1997 Ivo Verheyen, bouwden de Vrienden de museumwerking uit. In het kader van het museumdecreet stelde de gemeente in 2002 Sandra Vanhoof aan als conservator en sloot ze een nieuwe concessieovereenkomst met de Vrienden.

Museumgebouw
In 1995-1996 werd het museumgebouw met een nieuwe vleugel uitgebreid. Er kwamen bijkomende ruimten, een tweede trap en een lift, zodat alle niveaus nu ook voor rolstoelgebruikers bereikbaar zijn. Het museum telt zeven tentoonstellingsruimten, over drie verdiepingen gespreid. De benedenverdieping is voorbehouden voor de ‘Molse School’ en voor tijdelijke tentoonstellingen. Op de eerste verdieping – ‘het schoon verdiep’ – vindt men de vaste collectie schilderijen en tekeningen van Jakob Smits. En op de mooie zolderverdieping wordt een wisselende selectie uit zijn etsen tentoongesteld. Het museumgebouw is omgeven door een siertuin en er ligt een ruime parkeerplaats naast.

Collectie
De museumcollectie groeide gestadig aan tot haar huidige omvang van 25 schilderijen, 80 tekeningen en het volledige etswerk van Jakob Smits. Ze telt ook een 60-tal werken uit de ‘Molse School’, de schilderskolonie uit 1880-1914, met o.m. Frans Van Leemputten, Albert Neuhuys, Edgard Farasyn, Dirk Baksteen e.v.a. De meeste werken zijn verworven door aankoop, andere door schenking - o.a. van de Koning Boudewijn Stichting - en enkele door langdurig bruikleen, o.a. uit de Koninklijke Musea van Brussel en Antwerpen en het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Studie en publicaties
Tot de opdracht van de museumleiding behoort niet alleen het verzamelen en deskundig bewaren, maar ook de studie van het werk van Jakob Smits en tijdgenoten. Die vond zijn neerslag in publicaties zoals Jakob Smits een dokumentatieboek (1979), Briefwisseling Jakob Smits - Jef van Hoof (1983), Dirk Baksteen (1986), Jakob Smits tentoonstellingen (1987), Jakob Smits een portret (1988), Jakob Smits tekeningen (1992), Jakob Smits etser en lithograaf (1997), Grafiek van Rembrandt en Jakob Smits (2002), verder in de Museumcatalogus (1977, 6e uitg. 1994), talrijke tentoonstellingscatalogi, artikels in kunsttijdschriften, en in de uitgave van het eigen museumtijdschrift Jakob Smits, dat nu aan zijn zesentwintigste jaargang toe is.

Presentatie
"Het werk van Jakob Smits is bijzonder geschikt om een groot publiek de communicatiekracht van de kunst te laten ervaren", aldus dr. Jan Theuwissen. Dat vormt natuurlijk een belangrijk pluspunt voor de publiekswerking van het museum. Daar dragen ook een aantrekkelijke presentatie van de collectie en een passende begeleiding van de bezoekers toe bij. Vandaar dat gezorgd werd voor een inleidende videofilm over Jakob Smits, handige catalogusbladen in de verschillende zalen, informatieve panelen aan de wand, identificatieplaatjes bij de kunstwerken, een prettig ‘Doe-boekje’ voor scholieren, rondleidingen van groepen, enz.

Tentoonstellingen
Tenslotte zijn er de bijzondere tentoonstellingen. Zij activeren die de aantrekkings- en uitstralingskracht van het museum en vormen er als het ware de ademhaling van. Per jaar vinden er minstens drie bijzondere exposities plaats – dat zijn er dus bijna honderd in de afgelopen vijfentwintig jaar. Vaak betrof het werk van tijdgenoten van Jakob Smits, maar ook latere en zelfs hedendaagse kunstenaars kwamen aan bod. Een hoogtepunt vormde de tentoonstelline ‘Grafiek van Rembrandt en Jakob Smits’ in het jubileumjaar 2002.

Exposities (komt/future nu/now voorbij/past)
Masereel, verteller in beelden
15/12/2007 - 27/1/2008
Katrien Caymax: In oogcontact
30/9/2006 - 12/11/2006
Dirk Baksteen zoals u hem nog nooit hebt gezien
17/6/2006 - 14/8/2006
7 Fotografen en 1 Smits
10/1/2006 - 5/3/2006
Goya: Los desastres de la guerra
13/11/2004 - 9/1/2005

Kunstenaars in vaste collectie
Dirk Baksteen - Edgard Farasyn - Frans van Leemputten - Albert Neuhuys - Jakob Smits.